Narodowy Program Zdrowia

III. CELE NARODOWEGO PROGRAMU ZDROWIA I ZADANIA DLA ICH OSIĄGNIĘCIA

CEL STRATEGICZNY

Poprawa zdrowia i związanej z nim jakości życia ludności przez:

  1. Stwarzanie warunków oraz kształtowanie motywacji, wiedzy i umiejętności zdrowego stylu życia, a także podejmowania działań na rzecz zdrowia własnego i innych.

  2. Kształtowanie sprzyjającego zdrowiu środowiska życia, pracy i nauki.

  3. Zmniejszenie różnic w zdrowiu i dostępie do świadczeń zdrowotnych.
Narodowy Program Zdrowia

CELE OPERACYJNE

  1. Zwiększenie aktywności fizycznej ludności.
  2. Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej żywności.
  3. Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu.
  4. Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych alkoholem.
  5. Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i związanych z tym szkód zdrowotnych.
  6. Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej społeczeństwa oraz działań w zakresie promocji zdrowia.
  7. Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie występowaniu zaburzeń psychogennych.
  8. Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku życia i pracy.
  9. Poprawa stanu sanitarnego kraju.
  10. Zmniejszenie częstości wypadków, szczególnie drogowych.
  11. Zwiększenie sprawności i skuteczności pomocy doraźnej w nagłym zagrożeniu życia.
  12. Zwiększenie dostępności i usprawnienie podstawowej opieki zdrowotnej.
  13. Zapobieganie występowaniu oraz skutkom wcześniactwa i małej urodzeniowej masy ciała.
  14. Usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki nad osobami z ryzykiem rozwoju niedokrwiennej choroby serca.
  15. Usprawnienie wczesnej diagnostyki i zwiększenie efektywności leczenia nowotworów złośliwych szyjki macicy i sutka.
  16. Stwarzanie warunków umożliwiających osobom niepełnosprawnym włączenie się lub powrót do czynnego życia.
  17. Zwiększenie skuteczności zapobiegania chorobom zakaźnym.
  18. Intensyfikacja profilaktyki próchnicy zębów i chorób przyzębia u dzieci, młodzieży oraz kobiet ciężarnych.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 1

Zwiększenie aktywności fizycznej ludności

Oczekiwane efekty do 2005 roku

Uzasadnienie wyboru celu

Aktywność fizyczna jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju oraz zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego ludzi w każdym wieku, ponieważ:

Polskie społeczeństwo cechuje niska aktywność fizyczna. Można szacować, że zaledwie około 30% dzieci i młodzieży oraz 10% dorosłych uprawia różne formy ruchu, w których rodzaj i intensywność obciążeń wysiłkowych zaspokaja podstawowe potrzeby fizjologiczne organizmu.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Wprowadzić w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych wszystkich typów 5 godzin zajęć wychowania fizycznego w tygodniu.
  2. Zapewnić sale gimnastyczne w co najmniej 75% szkół.
  3. Wdrożyć nowy program wf (o zwiększonej atrakcyjności, stwarzający możliwości indywidualizacji, zajęć koedukacyjnych, przygotowujący do aktywności ruchowej w dalszych latach życia, eksponujący cele zdrowotne i kulturowe a nie tylko sportowe) oraz przygotować nauczycieli do jego realizacji.
  4. Dokonać zmian w programach kształcenia kadr kultury fizycznej, umożliwiających przygotowanie tych kadr do roli animatorów zdrowego stylu życia.
  5. Zwiększyć w znaczący sposób zainteresowanie samorządów lokalnych i organizacji pozarządowych oraz różnych instytucji (np. zakładów pracy) stwarzaniem warunków oraz wdrażaniem programów zwiększenia aktywności fizycznej w różnych grupach ludności.
  6. Wprowadzić atrakcyjne formy motywowania ludzi do zwiększenia aktywności fizycznej.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Edukacji Narodowej, Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 2

Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej żywności

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Istnieje ścisły związek między sposobem żywienia i jakością zdrowotną żywności a prawidłowym rozwojem fizycznym, psychicznym, stanem odżywienia, zdrowiem, samopoczuciem oraz długością życia człowieka.
Wadliwe żywienie oraz niepełnowartościowa pod względem jakości zdrowotnej żywność to jedne z głównych przyczyn wielu zaburzeń i chorób. Należą do nich m.in: choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, niektóre nowotwory, cukrzyca II typu, osteoporoza, wole endemiczne, otyłość, niektóre choroby przewodu pokarmowego, niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza itd. Choroby te wpływają na obniżenie potencjału biologicznego oraz efektywności ekonomicznej i intelektualnej ludności. Znane są i sprawdzone w wielu krajach metody poprawy stanu zdrowia ludności, polegające na prawidłowym żywieniu i podniesieniu jakości zdrowotnej żywności.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Zintensyfikować edukację żywieniową społeczeństwa, zwłaszcza w szkole, w ramach programu wszechstronnej edukacji zdrowotnej.
  2. Zapewnić zaopatrzenie rynku w produkty spożywcze o właściwej jakości zdrowotnej.
  3. Znowelizować lub stworzyć normy prawne, zharmonizowane z wymogami Unii Europejskiej, które zapewnią warunki do realizacji prozdrowotnego modelu żywienia oraz produkcji, przetwórstwa, obrotu żywnością o właściwej jakości zdrowotnej.
  4. Kontynuować realizację programu upowszechnienia karmienia piersią niemowląt.
  5. Wdrożyć system posiłków szkolnych przy współudziale samorządów lokalnych i rodziców.
  6. Wprowadzić obowiązek jodowania soli kuchennej, jej właściwą dystrybucję oraz zachęcać ludność do spożywania takiej soli.
  7. Zorganizować w systemie publicznej opieki zdrowotnej poradnictwo żywieniowe dla osób zdrowych oraz w stanach chorobowych.
  8. Upowszechnić podawanie kwasu foliowego kobietom w wieku rozrodczym w celu zapobiegania wadom wrodzonym cewy nerwowej u noworodków.
  9. Dokonać restrukturyzacji służb kontroli bezpieczeństwa żywności i żywienia z uwzględnieniem konieczności ich pełniejszego skoordynowania.
  10. Zapewnić wsparcie żywnościowe i żywieniowe dla grup społecznych mających szczególne trudne warunki bytowe.
  11. Promować produkcję żywności atestowanej z gospodarstw ekologicznych oraz rozwinąć edukację ekologiczną decydentów, producentów i konsumentów.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Żywności i Żywienia, Państwowy Zakład Higieny, Instytut Matki i Dziecka), Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Ministerstwo Przemysłu i Handlu, Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 3

Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Dym papierosowy jest dominującym zanieczyszczeniem środowiskowym w krajach wyżej rozwiniętych, szkodzącym zarówno samym palącym, jak i osobom w ich otoczeniu. Wpływ palenia na zdrowie jest zdecydowanie ujemny: nie przynosi ono jakichkolwiek korzyści, tak w sferze fizycznej, jak i psychicznej. Związane z nikotyną silne uzależnienie od palenia stwarza konieczność konsekwentnego wdrażania programu profilaktycznego, zapobiegającego rozpoczynaniu palenia przez jak największą liczbę dzieci i młodzieży.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Egzekwować przepisy ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.
  2. Ograniczyć palenie papierosów wśród nauczycieli oraz personelu służby zdrowia, a przy zatrudnianiu nowych pracowników preferować osoby niepalące.
  3. Wzmóc walkę z paleniem wśród uczniów szkół wszystkich typów.
  4. Wprowadzić zwyczaj niepalenia we wszystkich instytucjach i obiektach publicznych.
  5. Całkowicie zakazać reklamowania papierosów.
  6. Zwiększać ceny wyrobów tytoniowych.
  7. Systematycznie zmniejszać zawartość substancji szkodliwych w tytoniu i dymie dopuszczonych do sprzedaży w Polsce papierosów.
  8. Zachęcać władze i samorządy lokalne oraz organizacje pozarządowe do udziału w zwalczaniu nikotynizmu.
  9. Stworzyć sieć poradni przeciwnikotynowych dla palaczy chcących porzucić nałóg, przynajmniej w większych miastach, szczególnie w siedzibach wyższych szkół medycznych.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Centrum Onkologii, Państwowy Zakład Higieny, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia, Instytut Matki i Dziecka), Ministerstwo Edukacji Narodowej, Komenda Główna Policji, Ministerstwo Obrony Narodowej, Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 4

Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych alkoholem

Oczekiwane efekty do 2005 roku

Uzasadnienie wyboru celu

Szacuje się, że rzeczywiste, średnie roczne spożycie alkoholu w roku 1995 wynosiło około 7-9 l 100% alkoholu. Gwałtowny wzrost spożycia alkoholu z lat 1989/92 został w ostatnim okresie zatrzymany ale nadal na wysokim poziomie utrzymują się takie niekorzystne zjawiska jak zwiększanie się spożycia alkoholu przez młodzież i kobiety, przewaga napojów wysokoprocentowych w strukturze spożycia (wyroby spirytusowe - 57%, wino - 15%, piwo - 28%), nietrzeźwość kierowców, picie alkoholu przez chorych somatycznie w trakcie leczenia i rekonwalescencji, przemoc w rodzinach alkoholowych.
Liczbę osób uzależnionych od alkoholu szacuje się na 800-900 tysięcy, z czego ponad 130 tys. zarejestrowanych jest w lecznictwie odwykowym. Jednak skuteczność terapii prowadzonej wobec tych pacjentów w znacznej ilości placówek odwykowych jest nadal niska i większość pacjentów pije nadal.
Rozmiary szkód zdrowotnych spowodowanych alkoholem mogą być zmniejszone nawet w przypadku gdyby globalne spożycie w Polsce nie uległo istotnym zmianom. Można to osiągnąć m.in poprzez zwiększenie skuteczności i dostępności lecznictwa odwykowego oraz wprowadzenie do podstawowej opieki zdrowotnej i innych placówek służby zdrowia nowoczesnych metod wczesnego rozpoznawania i krótkiej interwencji wobec pacjentów nadużywających alkoholu.

Oczekiwane korzyści zdrowotne i społeczne

Zmniejszenie szkód zdrowotnych i skutków społecznych spowodowanych piciem alkoholu w sposób ryzykowny, szkodliwy i przez osoby uzależnione, w tym zmniejszenie:

Zadania

Priorytetowe kierunki i szczegółowe zadania związane z osiąganiem celu zostały określone w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zatwierdzonym przez Radę Ministrów w dniu 13 VIII. 1996 roku. Podstawowe strategie działań obejmują:

  1. Ograniczanie dostępności alkoholu oraz kontrola rynku alkoholowego.
  2. Oddziaływania administracyjno - fiskalne i edukacyjne służące zmianie struktury spożycia.
  3. Stosowanie skutecznych form kontroli prawnej i społecznej nad patologicznym zachowaniem osób nietrzeźwych.
  4. Profilaktyczne programy edukacyjne dla młodzieży i grup zwiększonego ryzyka.
  5. Zwiększanie skuteczności i dostępności terapii osób uzależnionych i członków ich rodzin.
  6. Szkolenie przedstawicieli wybranych zawodów w zakresie problemów alkoholowych.
  7. Wspieranie działalności środowisk wzajemnej pomocy i stowarzyszeń trzeźwościowych
Koordynację i nadzór zadań nad realizacją prowadzonych przez resort zdrowia oraz ich dofinansowanie prowadzić będzie Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych podległa Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej.
Stosownie do nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uchwalonej przez Sejm w dniu 4 VII .1996 roku na realizację Programu przez administrację rządową przeznaczone będą środki w wysokości 1% wpływów z podatku akcyzowego a podział środków na jego realizację ustawa powierza Agencji. Zgodnie z ustawą gminy są zobowiązane, jako ich zadania własne, prowadzić działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz zostaną upoważnione do pozyskiwania na ten cel dodatkowych środków finansowych z corocznych opłat na zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gmniny.

Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Instytut Psychiatrii i Neurologii), Główny Urząd Statystyczny, Biuro Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej.



Naarodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 5

Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i związanych z tym szkód zdrowotnych

Oczekiwane efekty do 2005 roku

Uzasadnienie wyboru celu

Liczba osób w Polsce uzależnionych od substancji psychoaktywnych jest trudna do oszacowania: tylko liczbę osób uzależnionych od opiatów szacuje się na 25-30 tysięcy. W ostatnich latach na polskim rynku nielegalnych substancji psychoaktywnych gwałtowne zwiększa się podaż takich substancji jak: amfetaminy, kokaina, halucynogeny, preparaty zawierające kannabinole i in. Na tym samym poziomie utrzymuje się używanie opiatów, lotnych rozpuszczalników i leków o właściwościach uzależniających. Wzrost spożycia substancji psychoaktywnych dotyczy głównie osób młodszych, które nie są jeszcze uzależnione, ale narażają się na ryzyko związane z przyjmowaniem substancji drogą dożylną.
Ponieważ efektywność leczenia osób uzależnionych jest mała na całym świecie, a ryzyko wystąpienia różnego rodzaju poważnych szkód zdrowotnych (zaburzeń psychicznych i chorób somatycznych) znacząco wzrasta, wprowadza się programy redukcji szkód oraz programy rehabilitacyjne.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, w tym częstości występowania:

Zadania
  1. Prowadzić odpowiednią politykę wobec substancji uzależniających przez dostosowywanie aktów prawnych do zmieniających się potrzeb.
  2. Wprowadzić w szkołach wszystkich typów, w ramach wszechstronnej edukacji zdrowotnej, rzetelną informację o substancjach uzależniających oraz kształtować umiejętności osobnicze i społeczne chroniące młodych ludzi przed sięganiem po narkotyki.
  3. Wprowadzić programy profilaktyczne za pośrednictwem środków masowego przekazu i specyficzne programy dla grup zwiększonego ryzyka; szkolić kadry do wdrożenia tych programów.
  4. Ograniczyć podaż substancji psychoaktywnych poprzez działania legislacyjne, policyjne i celne.
  5. Szkolić personel medyczny, pedagogiczny, policyjny, penitencjarny itp. w zakresie wczesnego rozpoznawania problemów spowodowanych przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, umiejętności postępowania z osobami, u których te problemy występują oraz w zakresie udzielania wszechstronnej profesjonalnej pomocy osobom uzależnionym.
  6. Kształcić lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie zasad bezpiecznego stosowania leków o właściwościach uzależniających.
  7. Wdrożyć programy skutecznej detoksykacji, leczenia i rehabilitacji osób uzależnionych oraz programy ograniczania szkód zdrowotnych, w szczególności programy leczenia substytucyjnego (metadon), wymiany igieł i strzykawek, edukacji seksualnej (używanie prezerwatyw).
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Psychiatrii i Neurologii), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Komenda Główna Policji.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 6

Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej społeczeństwa oraz działań w zakresie promocji zdrowia

Oczekiwane efekty do 2005 roku

Uzasadnienie wyboru celu

Podniesienie poziomu świadomości oraz kompetencji zarówno grup zawodowych, jak i całego społeczeństwa w zakresie promowania zdrowia stanowi jeden z kluczowych warunków upowszechnienia zdrowych stylów życia. Można to osiągnąć głównie poprzez zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej społeczeństwa, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Mimo opłacalności inwestycji w promocję zdrowia w Polsce nie ma dotychczas obowiązkowego programu wszechstronnej edukacji zdrowotnej w szkole. Istnieje także potrzeba nasilenia i poprawy jakości edukacji zdrowotnej ogółu społeczeństwa, ukierunkowanej szczególnie na zwalczanie czynników ryzyka chorób przewlekłych oraz propagowanie zdrowych stylów życia.
Dla stymulowania i zwiększenia skuteczności działań w zakresie promocji zdrowia, niezbędne jest:

Oczekiwane korzyści zdrowotne Zadania
  1. Wdrożyć program wszechstronnej edukacji zdrowotnej w szkole podstawowej i ponadpodstawowej (w tym profilaktykę uzależnień, HIV/AIDS i edukację seksualną) oraz stworzyć struktury wspierające jego realizację (system kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego nauczycieli, doradztwo metodyczne, produkcję pomocy i materiałów dla uczniów i nauczycieli).
  2. Nasilić w środkach masowego przekazu edukację w zakresie zdrowych stylów życia, z naciskiem na kontrolę własnego zdrowia oraz wskazywaniem sposobów zmiany stylu życia i radzenia sobie z głównymi przyczynami zagrożenia zdrowia.
  3. Wzmocnić zaplecze instytucjonalne oraz usprawnić system rozdziału środków niezbędnych do wdrażania programów edukacji zdrowotnej i projektów promocji zdrowia na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.
  4. Wdrożyć system kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego kadr służby zdrowia oraz innych grup zawodowych w zakresie promocji zdrowia (dziennikarze, pracownicy samorządów lokalnych, nauczyciele, politycy, działacze organizacji pozarządowych).
  5. Stymulować i wspierać projekty i działania dotyczące promocji zdrowia oparte na siedliskowym podejściu: zdrowe miasto, zdrowa gmina, szkoła, zakład pracy i szpital promujący zdrowie, zdrowy dom.
  6. Rozwijać poradnictwo w zakresie zdrowych stylów życia w tym: rodzinne, psychologiczne, żywieniowe, antytytoniowe, antyalkoholowe.
  7. Wspierać aktywność samorządów lokalnych i organizacji pozarządowych w zakresie edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia.
Monitorowanie

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Instytuty Naukowo - Badawcze Resortu Zdrowia, Stacje Sanitarno - Epidemiologiczne, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 7

Promocja zdrowia psychicznego oraz zapobieganie występowaniu zaburzeń psychicznych

Oczekiwane efekty do 2005 roku

Uzasadnienie wyboru celu

W Polsce około 15-25% osób cierpi z powodu zaburzeń psychicznych, a około 10-20% dzieci i młodzieży w wieku szkolnym wymaga opieki psychologiczno-psychiatrycznej. Najczęściej są to zaburzenia psychogenne lub takie, w których powstawaniu znaczącą rolę odgrywają czynniki psychogenne. W ostatnich latach systematycznie zwiększa się liczba osób zgłaszających się po pomoc psychologiczno-psychiatryczną oraz do lekarzy ogólnych z powodu zaburzeń nerwicowych i emocjonalnych. Zwiększa się także częstość występowania zaburzeń psychosomatycznych oraz problemów spowodowanych piciem alkoholu i przyjmowaniem innych substancji psychoaktywnych. Wzrost ten należy wiązać przede wszystkim z warunkami współczesnego życia, a zwłaszcza gwałtownymi przemianami politycznymi, ekonomicznymi i społecznymi, które stanowią sytuacje stresogenne.
Promocja zdrowia psychicznego to przede wszystkim:

Oczekiwane korzyści zdrowotne Zadania
  1. Stwarzać warunki prawne i ekonomiczne, a w razie sytuacji kryzysowych - zapewniać wsparcie umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie rodziny.
  2. Wspierać inicjatywy lokalne w zakresie organizacji czasu wolnego dla różnych grup mieszkańców, alternatywne w stosunku do subkultur.
  3. Kształcić osoby zajmujące się: wychowaniem, opieką, nauczaniem, resocjalizacją, leczeniem, zarządzaniem i organizacją pracy oraz wypoczynku w zakresie ochrony i promocji zdrowia psychicznego.
  4. Umożliwić rodzicom uzyskanie wiedzy o rozwoju i potrzebach psychicznych dziecka oraz umiejętności stymulowania i wspierania tego rozwoju; zapoznawać z zasadami funkcjonowania rodziny i tworzenia dla swych dzieci wzorców osobowościowych oraz kształtowania zdrowego stylu życia.
  5. Włączyć do programu wszechstronnej edukacji zdrowotnej w szkole kształtowanie podstawowych umiejętności osobistych i społecznych (odpowiedzialności za swoje zdrowie, komunikowania się z innymi, rozwiązywania własnych problemów, konfliktów, radzenia sobie ze stresem, naciskiem z zewnątrz itd.); stwarzać w szkołach warunki i atmosferę sprzyjającą zdrowiu psychicznemu; wspierać rozwój ruchu szkół promujących zdrowie.
  6. Dostarczyć środowiskowego (społecznego) i instytucjonalnego wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i emocjonalnej.
  7. Zapewnić dostępność poradnictwa i pomocy profesjonalnej, w szczególności:
  8. Wspierać rozwój grup samopomocy oraz organizacje pozarządowe w ich działalności w zakresie promocji zdrowia psychicznego.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Psychiatrii i Neurologii, Instytut Matki i Dziecka), Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Obrony Narodowej.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 8

Zmniejszenie narażenia ludności na czynniki szkodliwe w środowisku życia, pracy i nauki oraz ich skutków zdrowotnych

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Pomimo obserwowanej w ostatnich latach poprawy stanu środowiska, sytuacja w naszym kraju jest wciąż niezadowalająca i wymaga intensyfikacji działań naprawczych.
Zanieczyszczenia powietrza na stanowiskach pracy, w mieszkaniach oraz powietrza atmosferycznego, zanieczyszczenia wody pitnej oraz wód powierzchniowych, zanieczyszczenia gleby i żywności powodują występowanie zaburzeń stanu zdrowia np.: zaburzenia funkcji rozrodczych, zaburzenia neurologiczne, immunologiczne, czynności nerek i zaburzenia zachowania. Zwiększają także ryzyko rozwoju wielu chorób, szczególnie o charakterze przewlekłym: chorób układu oddechowego, pokarmowego, niektórych nowotworów, a także wad wrodzonych.
Zapadalność na choroby zawodowe w Polsce w ciągu ostatnich 20 lat wykazywała trend wzrostowy. Od wielu lat zapadalność ta kształtowana jest przez siedem następujących chorób lub grup chorobowych: uszkodzenie słuchu, przewlekłe choroby narządu głosu, choroby zakaźne i inwazyjne, pylice płuc, choroby skóry, zespół wibracyjny, zatrucia. Choroby te stanowią około 85% ogólnej zachorowalności na choroby zawodowe.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zmniejszenie w stosunku do roku 1995r.:

Zadania
  1. Opracować i wdrożyć strategiczny program rządowy "Środowisko i zdrowie", zgodny z wytycznymi Europejskiego Biura Światowej Organizacji Zdrowia załączonymi do Deklaracji Helsińskiej podpisanej przez stronę polską w 1994 r.
  2. Kontynuować realizację strategicznego programu rządowego "Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia człowieka w środowisku pracy".
  3. Opracować i wdrożyć programy profilaktyki medycznej skutków zdrowotnych narażenia na szkodliwe czynniki środowiska.
  4. Stwarzać i doskonalić dostępne systemy informacyjne dla celów monitoringu "Środowiskowych zagrożeń zdrowia i ich skutków".
  5. Eliminować lub modernizować technologie powodujące zanieczyszczenie środowiska pracy i komunalnego.
  6. Wprowadzać ekologiczne systemy grzewcze w miastach, w których notuje się przekroczenia dopuszczalnych stężeń dwutlenku siarki i pyłu zawieszonego.
  7. Wymuszać sukcesywną eliminację z rynku benzyn ołowiowych oraz starych samochodów bez katalizatorów; promować paliwa ekologiczne i komunikację szynową.
  8. Doskonalić prawo budowlane w kierunku zmniejszenia zagrożeń zdrowia związanych ze stosowanymi technologiami i upowszechnienia ekologicznych materiałów budowlanych.
  9. Restrukturyzować produkcję rolniczą na obszarach o glebach nadmiernie zanieczyszczonych substancjami toksycznymi.
  10. Przyspieszać budowę wodociągów oraz systemów oczyszczania i odprowadzania ścieków na terenach wiejskich.
  11. Wymuszać skuteczne technologie uzdatniania wody w systemach zaopatrywanych z ujęć powierzchniowych zapobiegające powstawaniu wtórnych mikrozanieczyszczeń wody.
  12. Łagodzić istniejące nieprawidłowości lokalizacyjne przez budowę ekranów akustycznych i innych zabezpieczeń.
  13. Opracować i wdrażać zintegrowane programy edukacji ekologicznej, zdrowotnej i konsumenckiej, skierowane do decydentów, samorządów, producentów i konsumentów.
  14. Doskonalić system wczesnego wykrywania zagrożeń ludzi i środowiska ze strony promieniowania jonizującego i niejonizującego.
  15. Opracować i wdrożyć lokalne programy zmniejszania ilości wytwarzanych odpadów, ich utylizacji oraz wdrażać centralne programy "ekologicznie bezpiecznego" unieszkodliwiania odpadów toksycznych. Zwrócić szczególną uwagę na odpady niebezpieczne, w tym skażone biologicznie z zakładów służby zdrowia oraz pozostające po akcjach ratownictwa chemicznego. Ograniczyć spalanie odpadów do przypadków, gdy jest to sposób ich unieszkodliwiania najbezpieczniejszy dla środowiska i zdrowia ludności.
  16. Stworzyć system skutecznego kontrolowania działań każdej instytucji na rzecz ochrony zdrowia ludzi przed szkodliwymi skutkami fizycznego, chemicznego, biologicznego i społecznego środowiska.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Państwowa Inspekcja Sanitarna, Instytut Medycyny Pracy, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Państwowy Zakład Higieny, Instytut Matki i Dziecka, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Instytut Medycyny Wsi, Instytut Żywności i Żywienia), Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska), Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Przemysłu i Handlu (Główny Instytut Górnictwa), Państwowa Agencja Atomistyki (Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej, Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Instytut Fizyki Jądrowej), Ministerstwo Obrony Narodowej, Polski Komitet Normalizacyjny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 9

Poprawa stanu sanitarnego kraju

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Stan sanitarny kraju, a zwłaszcza obiektów użyteczności publicznej (szkół, urzędów, placówek służby zdrowia, zakładów gastronomicznych, dworców itd.) pomimo pewnej poprawy w ostatnich latach, jest w Polsce w dalszym ciągu niezadowalający. Pod tym względem odbiegamy niekorzystnie od krajów Unii Europejskiej. Sytuacja ta sprzyja szerzeniu się m.in. zatruć pokarmowych, wirusowego zapalenia wątroby typu A, a ponadto obniża skuteczność działalności oświatowej i wychowawczej.
Poprawa stanu sanitarnego wymaga, obok edukacji zdrowotnej społeczeństwa, zaspokojenia elementarnych potrzeb - dostępności do środków i narzędzi służących utrzymaniu czystości, usuwania nieczystości itd. Wymaga to podjęcia działań przez wszystkie resorty.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zmniejszenie w stosunku do 1995 r. zapadalności na:

Zadania
  1. Tworzyć warunki i preferencje dalszego rozwoju rynku tanich dostępnych dla masowego nabywcy środków i urządzeń służących utrzymaniu czystości.
  2. Wprowadzić normy prawne i technologiczne usuwania, składowania i utylizacji nieczystości zgodne z normami Unii Europejskiej.
  3. Zapewnić wystarczającą liczbę ustępów publicznych w miastach i rygorystycznie przestrzegać utrzymania ich w odpowiednim stanie technicznym i sanitarnym.
  4. Usprawnić system neutralizowania nieczystości.
  5. Doprowadzić zakłady opieki zdrowotnej oraz placówki oświatowo-wychowawcze do należytego stanu sanitarnego, co stworzy wzorce rozwiązań dla innych obiektów użyteczności publicznej.
  6. Zaostrzyć kryteria sanitarne w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i zwiększyć sankcje w stosunku do osób odpowiedzialnych za stan sanitarny.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowy Zakład Higieny), Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.



Naarodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 10

Zmniejszenie liczby i skutków wypadków, szczególnie drogowych

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Wypadki drogowe są w Polsce jedną z głównych przyczyn zgonów z powodu urazów i zatruć, a w grupie ludzi młodych - przyczyną pierwszą. W 1995 r. w wypadkach drogowych zginęło 6900 osób, a 70226 zostało rannych. Wypadki w Polsce charakteryzują się wyjątkowo wysoką śmiertelnością: na 100 wypadków ginie 12 osób, wobec przeciętnego wskaźnika 3,5 w krajach Unii Europejskiej. W krajach najwyżej rozwiniętych osiągnięto znaczne sukcesy w zwalczaniu wypadków drogowych dzięki energicznemu wdrożeniu racjonalnych programów prewencyjnych oraz systemów pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach. Mimo tendencji spadkowej w ostatnich latach liczba osób poszkodowanych w wyniku wypadków przy pracy przekracza rocznie 100 tys., w tym 600 zgonów.

Zadania(10)

  1. Zmniejszyć liczbę ofiar wypadków drogowych spowodowanych nadmierną szybkością jazdy, głównie przez:
  2. Zmniejszyć liczbę ofiar wypadków spowodowanych przez młodych kierowców, głównie przez:
  3. Zmniejszyć liczbę ofiar wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych użytkowników dróg, głównie przez:
  4. Zmniejszyć liczbę zabitych w wypadkach drogowych z udziałem nie chronionych użytkowników dróg, głównie przez:
  5. Zmniejszyć negatywne skutki wypadków, głównie przez:
  6. Zmniejszyć liczbę ofiar wypadków na przejściach dróg w małych miejscowościach, głównie przez:
  7. Zmniejszyć liczbę ofiar w miejscach koncentracji wypadków, głównie przez:
  8. Unowocześnić metody szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ostrzegania o zagrożeniu zawodowym.
  9. Wymusić na pracodawcach zapewnienie warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
  10. Prowadzić działalność prawną i informacyjną wpływającą na zmniejszenie zagrożeń wypadkami.
  11. Stworzyć Krajowy Ośrodek Zapobiegania Wypadkom.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki: wyniki oceny rozmiarów strat ludzkich i materialnych oraz częstości wypadków drogowych i wypadków przy pracy w tym szczególnie:

Instytucje:
Komenda Główna Policji, Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (BRD), Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Matki i Dziecka, Instytuty Medycyny Pracy, Państwowy Zakład Higieny, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia), Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 11

Zwiększenie sprawności i skuteczności pomocy doraźnej w nagłym zagrożeniu życia

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Wzrasta liczba wypadków z ofiarami w ludziach, w tym częstość zgonów na miejscu wypadku.
Utrzymuje się duża śmiertelność we wczesnym okresie ostrych epizodów chorób układu krążenia.
Przybywa zgonów nagłych, z nieznanej przyczyny w okresie oczekiwania na pomoc pogotowia ratunkowego.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Skrócić czas dojazdu do osób w stanie zagrożenia życia do 15 minut.
  2. Zmniejszyć umieralność ofiar wypadków w pierwszej godzinie po zaistnieniu urazu.
  3. Skrócić czas upływający od chwili ostrego epizodu do udzielenia pomocy w ostrych stadiach chorób układu krążenia.
  4. Przygotować projekt ustawy o ratownictwie medycznym.
  5. Wdrożyć jednolity program nauczania pierwszej pomocy w szkołach podstawowych.
  6. Wprowadzić zadania z zakresu ratownictwa medycznego do obowiązków straży pożarnej, policji i ratownictwa okrętowego.
  7. Zmienić zasady funkcjonowania oraz wyposażenie lotnictwa sanitarnego.
  8. Ujednolicić struktury publicznego pogotowia ratunkowego na terenie kraju oraz jego wyposażenie, szkolenie i zasady postępowania personelu.
  9. Określić i wdrożyć zasady działania publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz organów administracji rządowej i samorządowej na wypadek katastrof i sytuacji awaryjnych.
  10. Utworzyć telefoniczny nadzór kardiologiczny.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Biuro Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Kardiologii, Państwowy Zakład Higieny, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia), Ministerstwo Łączności, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 12

Zwiększenie dostępności do podstawowej opieki zdrowotnej i usprawnienie tej opieki

Oczekiwane efekty do roku 2005 Uzasadnienie wyboru celu

Dobry poziom oraz łatwa dostępność świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej stanowi najkrótszą drogę do zmniejszenia nierówności społecznych i regionalnych w opiece zdrowotnej. Dobra opieka podstawowa zapewnia profilaktykę, ułatwia leczenie chorób w ich wcześniejszym, często odwracalnym stadium, a zatem ta forma opieki może upowszechniać postawy sprzyjające zdrowiu.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Upowszechnić instytucję lekarza rodzinnego.
  2. Uzupełnić sieć placówek podstawowej opieki zdrowotnej o określonym standardzie wyposażenia.
  3. Spowodować przejęcie placówek opieki podstawowej przez samorządy terytorialne.
  4. Upowszechnić kontraktowanie świadczeń zdrowotnych.
  5. Wyszkolić około 2 500 lekarzy w systemie rezydenckim oraz około 1200 w trybie "krótkiej ścieżki" w zakresie medycyny rodzinnej.
  6. Doszkalać pielęgniarki i położne dla potrzeb podstawowej opieki zdrowotnej.
  7. Zmienić system finansowania POZ z zaopatrzeniowego na ubezpieczeniowy.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Medycyny Wsi, Instytut Matki i Dziecka, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia), Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 13

Zapobieganie występowaniu oraz skutkom wcześniactwa i małej urodzeniowej masy ciała

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Umieralność niemowląt w Polsce, mimo wyraźnej tendencji spadkowej jest nadal ponad dwukrotnie większa niż w krajach rozwiniętych. Główną przyczyną dużej umieralności niemowląt jest wcześniactwo i mała urodzeniowa masa ciała. W 1994 r. odsetek niemowląt z masą ciała poniżej 2500 g wynosił w Polsce 7,2%, (w krajach rozwiniętych 4-6%), a ryzyko zgonu niemowląt z małą masą ciała jest w Polsce prawie dwukrotnie większe niż w krajach rozwiniętych.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Usprawnić diagnostykę i leczenie zakażeń układu moczowo-płciowego u kobiet ciężarnych.
  2. Zredukować rozpowszechnienie palenia tytoniu wśród kobiet ciężarnych (do poziomu poniżej 10%).
  3. Poprawić stan odżywienia kobiet ciężarnych żyjących w niedostatku.
  4. Zmniejszyć częstość urodzeń wśród kobiet w wieku poniżej 18 lat oraz kobiet po 35 roku życia (o 20% w stosunku do 1995 r.).
  5. Upowszechnić opiekę przedciążową oraz usprawnić diagnostykę i czynną opiekę nad ciężarną w przypadkach zagrożenia wcześniactwem.
  6. Upowszechnić zasady systemu referencyjnego w odniesieniu do porodu przedwczesnego (transport matki), poprawić poziom opieki nad wcześniakiem.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Matki i Dziecka), Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 14

Usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki nad osobami z ryzykiem rozwoju niedokrwiennej choroby serca

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Polska należy do grupy niewielu krajów Europy, w których "epidemia" choroby niedokrwiennej serca - najbardziej zagrażającej życiu choroby układu krążenia - jeszcze nie minęła. Dotyka ona zwłaszcza osoby poniżej 65 roku życia. Choroba ta wciąż stanowi główną przyczynę zgonów w większości krajów.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Zwiększyć wykrywalność w podstawowej opiece zdrowotnej nadciśnienia tętniczego.Częstość nowo wykrytych przypadków nadciśnienia powinna rosnąć w tempie przynajmniej 2% rocznie.
  2. Rozszerzyć leczenie niefarmakologiczne i wczesne leczenie nadciśnienienia w warunkach ambulatoryjnych.
  3. Wprowadzenie szerszej oceny poziomu ciał tłuszczowych we krwi oraz - w przypadku jego podwyższenia - podejmować odpowiednie leczenie dietetyczne lub farmakologiczne.
  4. Rozszerzyć podstawowe metody analityczne w laboratoriach rejonowych o sposoby określania ciał tłuszczowych.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Kardiologii, Instytut Żywności i Żywienia, Państwowy Zakład Higieny, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia), Ministerstwo Obrony Narodowej.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 15

Usprawnienie wczesnej diagnostyki i zwiększenie efektywności leczenia nowotworów złośliwych szyjki macicy i sutka(11)

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Rak sutka jest najczęstszym, najgroźniejszym i wciąż rozpowszechniającym się nowotworem u kobiet w Polsce. Zapadalność na raka szyjki macicy ustępuje jedynie częstości zachorowań na raka sutka. Uleczalność nowotworu zależy w decydującym stopniu od szybkości wykrycia go. W obu wypadkach istnieją skuteczne metody zapobiegania uogólnieniu się choroby.

Zadania

  1. Zwiększyć świadomość potrzeby i upowszechnić umiejętność wykonywania badań umożliwiających wczesne wykrycie raka sutka oraz chorób sutka prowadzących do jego wystąpienia.
  2. Spowodować wzrost udziału rozpoznań przedinwazyjnego raka sutka o 2% rocznie.
  3. Zwiększyć częstość badań cytologicznych wymazów z szyjki macicy u kobiet do 60 roku życia. Roczny przyrost częstości wymazów powinien wynieść co najmniej 2%.
  4. Stworzyć ośrodki wykonujące przesiew w kierunku raka sutka przy filiach Instytutu Onkologii oraz większości innych makroregionów oraz zaopatrzyć je w niezbędną aparaturę diagnostyczną.
  5. Upowszechnić badania cytologiczne u kobiet w wieku 18-60.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Centrum Onkologii, Państwowy Zakład Higieny. Instytut Matki i Dziecka, Instytut Matki i Dziecka), Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 16

Stworzenie warunków umożliwiających osobom niepełnosprawnym włączenie się lub całkowity powrót do czynnego życia

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Według danych szacunkowych liczba osób niepełnosprawnych wynosi ok. 4,8 mln, w tym około 300 tysięcy dzieci i młodzieży. Głównymi przyczynami niepełnej sprawności są: choroby układu krążenia, nieurazowe choroby układu ruchu (w tym osteoporoza), następstwa urazów i zatruć, przewlekłe choroby układu oddechowego oraz uszkodzenia i dysfunkcje narządu ruchu, a u dzieci i młodzieży upośledzenie umysłowe.
Warunki życia osób niepełnosprawnych są uciążliwe, a jakość ich życia niska. Brak możliwości pełnego leczenia, rehabilitacji i odpowiedniej edukacji tych osób. Niedostateczne jest zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny i pomoce techniczne. Istnieją znaczne bariery urbanistyczne, architektoniczne i komunikacyjne utrudniające poruszanie się inwalidów. Sytuacja ta powoduje, że w Polsce znacznie więcej inwalidów niż w krajach rozwiniętych nie włącza się (dotyczy młodzieży) lub nie powraca do czynnego życia. Stwarza to osobom niepełnosprawnym poczucie dyskomfortu psychicznego i społecznego oraz stanowi znaczne obciążenie ekonomiczne dla społeczeństwa.

Oczekiwane korzyści zdrowotne i społeczne

Zadania
  1. Usuwać bariery urbanistyczne, architektoniczne i komunikacyjne w miejscu zamieszkania, pracy, obiektach publicznych, środkach transportu publicznego w celu ułatwienia poruszania się inwalidom.
  2. Stwarzać preferencje dla produkcji sprzętu ortopedycznego i innych pomocy technicznych umożliwiających inwalidom normalne funkcjonowanie. Zmienić zasady ustalania wysokości środków przeznaczonych na zaopatrzenie ludności w sprzęt ortopedyczny i środki pomocnicze poprzez wyodrębnienie w ustawie budżetowej (w budżecie centralnym i w budżetach wojewodów) puli środków przeznaczonych na ten cel.
  3. Usprawnić edukację osób niepełnosprawnych w tym:
  4. Udzielać osobom niepełnosprawnym pomocy w zatrudnieniu przez tworzenie zakładów pracy chronionej oraz przystosowanie stanowisk pracy w zwykłych zakładach.
  5. Tworzyć politykę społeczną ukierunkowaną na wspomaganie rodzin z osobą niepełnosprawną, w celu zapobiegania nadmiernemu obciążenia tych rodzin (zwłaszcza w przypadku ciężkiego kalectwa) oraz umożliwienia osobom niepełnosprawnym życia w rodzinie zamiast w domu opieki.
  6. Kształtować właściwe postawy społeczne wobec osób niepełnosprawnych (zrozumienie ich problemów, tolerancję, tworzenie konkretnych płaszczyzn integracji).
  7. Stymulować rozwój ruchu społecznego oraz wspierać samorządy lokalne i organizacje pozarządowe w działaniach na rzecz poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych, ich uspołecznienia i aktywizacji w miejscu zamieszkania.
  8. Dokonać reformy systemu orzecznictwa o inwalidztwie, z uwzględnieniem sytuacji życiowej inwalidów oraz ich rehabilitacji przed przejściem na rentę.
  9. Usprawnić system rehabilitacji osób niepełnosprawnych w tym:
  10. Zmodernizować kształcenie personelu placówek rehabilitacyjnych w kierunku modelu integracyjnego (rehabilitacja lecznicza, psychologiczna, zawodowa i społeczna).
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Instytut Matki i Dziecka), Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Ministerstwo Łączności, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej (Instytut Pracy i Spraw Socjalnych), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, KRUS, Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 17

Zwiększenie skuteczności zapobiegania chorobom zakaźnym

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Malejąca w okresie powojennym w Polsce umieralność i zachorowalność na choroby zakaźne jest wciąż wyższa niż w bardziej rozwiniętych krajach europejskich. Ciągle głównym problemem pozostaje gruźlica, będąca pierwszą przyczyną zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. Poważny problem stanowią choroby szerzące się drogą naruszenia ciągłości tkanek, w tym przede wszystkim wirusowego zapalenia wątroby typu B. Nie zminimalizowano jeszcze w pełni występowania chorób zakaźnych wieku dziecięcego, którym można zapobiegać przez szczepienia ochronne.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Wprowadzić szczepienie przeciwko nagminnemu zapaleniu przyusznicy w skojarzeniu ze szczepieniem przeciwko odrze i różyczce.
  2. Rozszerzyć szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B na wszystkie grupy ryzyka zakażenia.
  3. Zwiększyć skuteczność wykrywania i leczenia chorych na gruźlicę do poziomu 90% w skali masowej - przez ścisłą współpracę z podstawową opieką zdrowotną w zakresie wykrywania i leczenia chorych (szkolenie lekarzy rodzinnych i pediatrów).
    Zwiększyć skuteczność szczepień przeciwgruźliczych poprzez:
  4. Niedopuścić do zakażeń szerzących się poprzez krew, w tym rozszerzać krajowy system informatyczny służb krwi, umożliwiający m.in. rejestr i identyfikację osób, od których nie należy pobierać krwi. Realizować istniejący "Program zapobiegania i zwalczania AIDS" obejmujący edukację całego społeczeństwa i grup ryzyka oraz identyfikowanie źródeł zakażenia.
  5. Powstrzymać szerzenie się zakażeń i zatruć pokarmowych przez:
  6. Upowszechniać ekologiczne techniki sterylizacji sprzętu medycznego i utrwalania żywności w tym techniki wykorzystujące wiązki promieniowania jonizującego.
  7. Wśród osób podróżujących podnieść świadomość na temat możliwości zawleczenia chorób nie występujących w Polsce przez edukację zdrowotną w tym zakresie.
  8. Wprowadzić obowiązek szczepień przeciw błonicy wśród dorosłej ludności zwłaszcza z grup ryzyka na obszarach graniczących z terenami endemicznymi.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Państwowy Zakład Higieny, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Instytut Matki i Dziecka).



Narodowy Program Zdrowia

Cel operacyjny 18

Intensyfikacja profilaktyki próchnicy zębów i chorób przyzębia u dzieci, młodzieży oraz kobiet ciężarnych

Oczekiwane efekty do 2005 roku Uzasadnienie wyboru celu

Próchnica zębów, choroba obejmująca w Polsce całą populację, jest zaliczana do chorób społecznych, uwarunkowanych między innymi wadliwymi zachowaniami zdrowotnymi. W latach 1987-1995 nie odnotowano tendencji do obniżenia się zachorowalności na próchnicę zębów (wskaźnik PUW u 12-latków zmniejszył się tylko o 0,1, podczas gdy w latach 1970-1987 zmniejszył się o ok. 2). Stwierdzono również pogorszenie stanu przyzębia dzieci w wieku 12 lat i młodzieży 18-letniej. Te niekorzystne zmiany są wynikiem załamania się planowej opieki stomatologicznej nad dziećmi i młodzieżą.
Próchnicy zębów i chorobom przyzębia można w dużym stopniu zapobiegać. W wielu krajach, dzięki konsekwentnej profilaktyce, dzieci w niektórych grupach nie mają próchnicy, część dorosłych powyżej 30 lat nie ma ubytków próchnicowych i wypełnień, a ludzie zachowują zęby do końca życia. Grupami populacji, w których przede wszystkim należy zintensyfikować działania profilaktyczne są kobiety ciężarne, dzieci od 1 do 7 lat oraz młodzież.

Oczekiwane korzyści zdrowotne

Zadania
  1. Wprowadzić lub zintensyfikować edukację zdrowotną w zakresie zdrowia jamy ustnej wśród;
  2. Wprowadzić czyszczenie zębów po głównych posiłkach do rozkładu zajęć w żłobkach, przedszkolach, sanatoriach, domach dziecka, domach wczasów dziecięcych, w czasie kolonii.
  3. Zintensyfikować profilaktykę fluorkową egzogenną (kontaktową) u uczniów szkół wszystkich typów, przy braku przeciwwskazań lokalnych w miejscu zamieszkania.
  4. Upowszechnić profilaktykę endogenną (podawanie tabletek ze związkami fluoru) u dzieci od 6 miesiąca do co najmniej 10 roku życia na terenach ze śladową zawartością fluoru w wodzie pitnej, przy braku przeciwwskazań.
  5. Kontynuować profilaktyczne uszczelnianie bruzd pierwszych zębów trzonowych i przedtrzonowych u dzieci w wieku 6-8 lat z wysokim ryzykiem wczesnego rozwoju próchnicy na powierzchniach żujących zębów oraz lakierowanie lakierami z fluorem powierzchni gładkich zębów u tych dzieci.
  6. Wykorzystać przeciwbakteryjne i przeciwpróchnicowe działanie chlorheksydyny do miejscowego stosowania w postaci żelu lub lakieru na zęby, u kobiet ciężarnych i dzieci z najwyższym ryzykiem próchnicy zębów.
Monitorowanie i ewaluacja wyników

Wskaźniki:

Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej ( Instytut Matki i Dziecka), Ministerstwo Edukacji Narodowej, Główny Urząd Statystyczny.



Narodowy Program Zdrowia