WSTĘP

Narodowy Program Zdrowia (NPZ) realizowany jest w Polsce od 1990 r. Pierwsza jego wersja, przyjęta do realizacji przez Komitet Społeczno - Ekonomiczny Rady Ministrów w 1990 r.⁽¹⁾, została opracowana na podstawie strategii Światowej Organizacji Zdrowia "Zdrowie dla wszystkich w roku 2000⁽²⁾. Była to pierwsza próba włączenia do działań na rzecz ochrony zdrowia wszystkich resortów, instytucji centralnych i całego społeczeństwa. Istotą koncepcji NPZ - 1990 były działania profilaktyczne (profilaktyka pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowa). Celem ich było zahamowanie zwiększającej się zachorowalności i umieralności ludności Polski. Znalazło to wyraz w ośmiu celach strategicznych, nazwanych "zdrowotnymi" (Aneks - tabela 1).W 1993 r. dokonano nowelizacji NPZ⁽³⁾. Przyczyną jej była potrzeba "uaktualnienia i urealnienia celów i zadań NPZ..., konieczność zmiany sposobu osiągania celów oraz wydania odpowiednich zarządzeń wykonawczych uwzględniających i zabezpieczających warunki finansowania oraz nadzoru merytorycznego NPZ". Zmianie uległa też koncepcja celów i konstrukcja programu (Aneks - tabela 2).
Prace nad obecną, trzecią wersją NPZ, poprzedziła szczegółowa analiza działań podejmowanych przez różne resorty w ramach realizacji tego programu⁽⁴⁾. Decyzja o dokonaniu aktualnej nowelizacji programu warunkowana była m.in. potrzebą:

• dostosowania działań do aktualnych warunków życia, potrzeb i problemów zdrowotnych ludności (np. gwałtowne zmiany gospodarcze i społeczne okresu transformacji ustrojowej stworzyły wiele nowych zagrożeń dla zdrowia);
• rozszerzenia grona uczestników i wykonawców NPZ, w tym szczególnie włączenia samorządów i społeczności lokalnych;
• poszukiwania bardziej skutecznych form współdziałania wykonawców programu na różnych szczeblach oraz zasadach jego monitorowania i ewaluacji wyników;
• uwzględniania nowych doświadczeń krajowych i międzynarodowych oraz metod z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki niektórych chorób.